Kunst


03-09-2019 NPO1 radio BNNVARA 'Gaan!"

Kunst is een elitair woord. Het heeft pretentie en een hoge drempel. Dat is jammer, want kunst is eigenlijk vooral leuk. In wezen is het het doel van alles. Je verdient je geld, zorgt voor jezelf en anderen. Je bewaakt de veiligheid en gezondheid. En als je dat allemaal gedaan hebt, als alles wat moet klaar is, komt kunst. Dan wil je alleen nog maar genieten van dingen die mooi zijn, je een verhaal vertellen of prikkelen tot filosoferen. Dat hebben we nodig, het onderscheidt ons van de dieren, het maakt ons ons.

Kunst hoort bij cultuur. Het geeft inzichten in de denkbeelden en het leven van vroeger. Wat verandert de opvatting van schoonheid en moraal toch, wat is niets toch zo stabiel als het lijkt. En niet alleen tijd, ook locatie kleurt kunst. De kleuren, klanken en vormen komen voort uit de geest van de mens. Dus we kunnen het innerlijk van de ander voelen en herkennen als we onze zintuigen gebruiken en genieten van wat zij voortbrachten. Het correspondeert altijd aan iets diep van binnen, het geeft antwoorden op vragen. We voelen de heldere kleuren in schilderijen uit Zuid Amerika en de klanken uit Afrikaanse muziek met een herkenning die voortkomt uit eenheid.

Kunst prikkelt en provoceert soms. Moderne kunst laat ons zoeken en irriteert ons bij tijden.’Dat kan mijn zoontje van vijf ook wel!’wordt er boos geroepen.’Dat is slecht, dat hoort niet.’ Het maakt iets wakker, het roert ons. Zelden laat het koud. Het inspireert ons, tot anders denken,  zelf creëren en discussiëren.

Maar kunst maakt vooral blij. Een prachtig stuk muziek raakt je ziel zoals niets dat kan. Alleen de liefde kan dat beter. Je kunt wegdromen in een schilderij dat zo prachtig geschilderd is dat de kunstenaar jou persoonlijk een verhaal vertelt, ook al leeft hij al lang niet meer en ook al spreekt hij een taal die jij nooit geleerd hebt. Een gedicht kan verwoorden wat jij niet zeggen kunt, een ander heeft de woorden voor je gevonden en jij mag ze gebruiken om te laten weten hoeveel je van je lief houdt of hoe diep je pijn is. Ze kunnen helend zijn omdat ze jouw taal geven voor je gevoel.

Kunst is wat mensen maken en wat puur is. Daarbij maakt het niets uit of mensen die er verstand van hebben het in een museum hebben opgehangen of dat het op een kale muur in een steeg geschilderd is. Als het maar uit de ziel van een mens komt, oprecht en echt is. Kunst is dans en kunst laat dansen.

Er is zoveel kunst om ons heen, we hoeven het alleen maar te pakken als een rijp appeltje aan een boom. En we mogen grote happen nemen, van zoveel appeltjes als we willen. Er is zoveel er zijn zoveel soorten, dat het onmogelijk is alles te proeven. Is dat geen rijkdom, is dat niet geweldig? Geef alle kinderen een mand vol. Kinderen hebben de drempel nog niet die zegt,:’Dat is iets voor andere mensen.’ Ze moeten van ons horen hoe leuk muziek is en dat ze zelf mogen kiezen en dat die keuze steeds veranderen mag. Ze moeten van ons leren hoe je dicht en danst en schildert zoals ze leren hoe je kookt en strijkt en je haar borstelt.

Laat je niet overrompelen door de stilte van een museum. Het is geen kerk, geen ziekenhuis, verbaas je er, kus je lief, ruik de verf en praat hardop. Ga naar een concert van een soort muziek dat je niet kent. Ga dans kijken. Lees een boek. Als je het niet leuk vindt hoef je nooit meer, maar doe het. Gun jezelf kunst, het is er allemaal voor jou.



Comments
* De e-mail zal niet worden gepubliceerd op de website.